Thiên văn học

Hố Đen (Black Hole) được hình thành như thế nào trong Vũ trụ?

Vòng đời dẫn tới một hố đen

1. Ngôi sao cháy sáng — sao lớn đốt nhiên liệu ở lõi, tạo áp lực đẩy ra ngoài, cân bằng với lực hấp dẫn kéo vào trong.
2. Nhiên liệu cạn — không còn áp lực đẩy ra, hấp dẫn thắng thế.
3. Sụp đổ và bùng nổ — lõi sụp vào trong, lớp ngoài bắn ra thành vụ nổ siêu tân tinh (supernova).
4. Hố đen ra đời — nếu lõi còn lại đủ nặng, nó tiếp tục co lại cho tới khi thành hố đen.

Điều quan trọng: không phải ngôi sao nào cũng thành hố đen. Mặt Trời của chúng ta không đủ lớn, nên nó sẽ kết thúc theo một cách khác, hiền hoà hơn nhiều.

Chân trời sự kiện là gì?

Quanh mỗi hố đen có một ranh giới vô hình gọi là chân trời sự kiện (event horizon). Bên ngoài ranh giới đó, mọi thứ vẫn có thể bay đi. Nhưng vượt qua rồi thì không quay lại được — kể cả ánh sáng, thứ nhanh nhất vũ trụ.

Đó cũng là lý do hố đen có màu... đen. Không phải vì nó là một cái lỗ, mà vì không ánh sáng nào từ đó tới được mắt ta.

Các loại hố đen

Không nhìn thấy thì làm sao biết hố đen tồn tại?

• Nhìn thứ xung quanh nó — khí và bụi bị hút vào sẽ nóng lên và phát sáng rực rỡ trước khi biến mất.
• Nhìn các ngôi sao gần đó — chúng chuyển động vòng quanh một điểm trống rỗng, chứng tỏ có thứ rất nặng ở đó.
• Chụp ảnh bóng của nó — năm 2019, các nhà khoa học công bố hình ảnh đầu tiên về vùng tối quanh hố đen ở thiên hà M87.

Thiên hà của chúng ta cũng có một hố đen siêu khối lượng ở trung tâm. Nó ở rất xa, và Trái Đất hoàn toàn an toàn — hố đen không "hút" mọi thứ trong vũ trụ như trong phim.

Góc Khám Phá astroQ

Mèo Comet nói

Nhiều bạn tưởng hố đen giống chiếc máy hút bụi khổng lồ nuốt cả vũ trụ. Không đâu! Nếu thay Mặt Trời bằng một hố đen cùng khối lượng, Trái Đất vẫn quay y như cũ — chỉ là trời tối thôi.

Robot Byte nói

Từ khó hôm nay: chân trời sự kiện. Cứ hình dung như vạch kẻ trước cổng trường — bước qua vạch là vào hẳn bên trong, không quay ra được nữa.